İçeriğe geç
22 Kasım 2026 Pazar
Son Dakika
Pankreas Kanserinde Umut Veren Gelişme: Yeni İlaç Dikkat ÇektiCANİK’TEN ABD PAZARINDA TÜRK İMZASI: SAMSUN’DAN DÜNYAYA UZANAN BAŞARI HİKÂYESİEkrem İmamoğlu’nun Diploma İptal Kararı KesinleştiOyuncu Lance Broadway 43 Yaşında Merdiven Boşluğunda Ölü Bulundu170 Ülkede Akıllı Televizyon Alarmı: Türkiye’de 32 Bin Cihaz RiskteMersin’de Uyuşturucu Operasyonu: 24 Şüpheli TutuklandıGalatasaray’dan Stat Değişikliği Sonrası Taraftarlara Üç MüjdeDoktor Pelin Pınar’ın Ölmeden Önceki Son Görüntüleri Ortaya ÇıktıGaziantep’te Uyuşturucu Operasyonu: 52 Şüpheli TutuklandıNadir toprak elementleri neden stratejik? Galyum, germanyum ve kritik mineral rekabetiPankreas Kanserinde Umut Veren Gelişme: Yeni İlaç Dikkat ÇektiCANİK’TEN ABD PAZARINDA TÜRK İMZASI: SAMSUN’DAN DÜNYAYA UZANAN BAŞARI HİKÂYESİEkrem İmamoğlu’nun Diploma İptal Kararı KesinleştiOyuncu Lance Broadway 43 Yaşında Merdiven Boşluğunda Ölü Bulundu170 Ülkede Akıllı Televizyon Alarmı: Türkiye’de 32 Bin Cihaz RiskteMersin’de Uyuşturucu Operasyonu: 24 Şüpheli TutuklandıGalatasaray’dan Stat Değişikliği Sonrası Taraftarlara Üç MüjdeDoktor Pelin Pınar’ın Ölmeden Önceki Son Görüntüleri Ortaya ÇıktıGaziantep’te Uyuşturucu Operasyonu: 52 Şüpheli TutuklandıNadir toprak elementleri neden stratejik? Galyum, germanyum ve kritik mineral rekabeti

Nobel ödülleri nasıl verilir? Aday gösterme, seçim komiteleri ve 50 yıllık gizlilik

Alfred Nobel'in vasiyetiyle 1901'den beri verilen Nobel ödülleri için kimse kendini aday gösteremiyor. Her alanın ayrı bir seçici kurumu, aday listelerinin ise yarım asır boyunca açıklanmayan bir gizliliği var.

Haber Merkezi
Giriş:
Kaynak: Yazar World0 yorum5 dk okuma
Paylaş
Nobel ödülleri nasıl verilir? Aday gösterme, seçim komiteleri ve 50 yıllık gizlilik
Nobel ödülleri nasıl verilir? Aday gösterme, seçim komiteleri ve 50 yıllık gizlilik Fotoğraf: Yazar World

Sesli Dinle

Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.

Alfred Nobel'in vasiyetiyle 1901'den beri verilen Nobel ödülleri için kimse kendini aday gösteremiyor. Her alanın ayrı bir seçici kurumu, aday listelerinin ise yarım asır boyunca açıklanmayan bir gizliliği var.

Nobel ödülleri, İsveçli kimyager ve mucit Alfred Nobel'in 1895 tarihli vasiyeti uyarınca 1901'den beri fizik, kimya, fizyoloji veya tıp, edebiyat ve barış dallarında verilir; 1969'dan itibaren İsveç Merkez Bankası'nın kurduğu ekonomi ödülü de bunlara eklenmiştir. Her dalın kazananını ayrı bir kurum seçer. Adaylar yalnızca davet edilen akademisyenler, önceki ödül sahipleri ve belirli kurum temsilcileri tarafından gösterilebilir; kimse kendini aday gösteremez. Aday listeleri 50 yıl boyunca gizli tutulur.

Alfred Nobel ödülleri neden vasiyet etti?

Dinamitin mucidi olarak büyük bir servet edinen Alfred Nobel, 1896'da hayatını kaybetti. Vasiyetinde servetinin büyük kısmının bir fon olarak yatırılmasını ve gelirinin her yıl "bir önceki yıl insanlığa en büyük faydayı sağlayanlara" ödül olarak dağıtılmasını istedi. Bu iradeyi yerine getirmek için 1900'de Nobel Vakfı kuruldu ve ilk ödüller 1901'de verildi.

Hangi ödülü hangi kurum veriyor?

ÖdülSeçici kurumTören yeri
Fizikİsveç Kraliyet Bilimler AkademisiStockholm
Kimyaİsveç Kraliyet Bilimler AkademisiStockholm
Fizyoloji veya TıpKarolinska Enstitüsü Nobel MeclisiStockholm
Edebiyatİsveç AkademisiStockholm
BarışNorveç Nobel KomitesiOslo
Ekonomiİsveç Kraliyet Bilimler AkademisiStockholm

Ekonomi ödülünün resmi adı "Alfred Nobel Anısına İsveç Merkez Bankası İktisat Bilimleri Ödülü"dür. Vasiyette yer almadığı için teknik olarak klasik Nobel ödüllerinden ayrı sayılır, ancak aynı kurallar ve aynı törenle verilir. Barış ödülünün Norveç'te verilmesi de Nobel'in vasiyetindeki tercihe dayanır; Norveç Nobel Komitesi'nin beş üyesini Norveç parlamentosu seçer.

Aday gösterme ve seçim süreci nasıl işliyor?

  1. Davet mektupları: Her yılın sonbaharında seçici kurumlar, aday göstermeye yetkili binlerce kişiye davet gönderir. Bunlar arasında üniversite profesörleri, akademi üyeleri, önceki ödül sahipleri ve barış ödülü için parlamenterler ile hükümet üyeleri bulunur.
  2. Son başvuru: Aday önerileri genellikle 31 Ocak'a kadar ulaştırılmalıdır.
  3. Değerlendirme: Nobel komiteleri adayları daraltır, gerektiğinde dış uzmanlardan görüş alır ve kısa liste hazırlar.
  4. Karar: Nihai karar, sonbaharda ilgili kurumun oylamasıyla alınır ve ekim ayında açıklanır. Karara itiraz edilemez.

Ödüllerin değişmeyen kuralları neler?

  • Bir ödül en fazla üç kişi arasında paylaştırılabilir.
  • Barış ödülü kişilere olduğu kadar kuruluşlara da verilebilir; diğer dallarda yalnızca kişiler ödüllendirilir.
  • 1974'ten beri ödül ölümünden sonra verilmez. Ancak kazanan, karar açıklandıktan sonra hayatını kaybederse ödül geçerli kalır.
  • Aday gösterme bilgileri 50 yıl süreyle açıklanmaz.
  • Uygun bir aday bulunmadığı yıllarda ödül verilmeyebilir.

Tören neden 10 Aralık'ta yapılıyor?

Ödül törenleri, Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık'ta düzenlenir. Kazananlar törende bir altın madalya, bir diploma ve para ödülünü belgeleyen bir belge alır. Ödül sahipleri tören öncesinde kendi alanlarında bir Nobel konferansı verir.

Sıkça sorulan sorular

Bir kişi kendini Nobel'e aday gösterebilir mi?

Hayır. Kendi kendini aday gösterme kabul edilmez; adaylık yalnızca davet edilen yetkili kişiler tarafından yapılabilir.

Türkiye doğumlu Nobel ödüllü isimler kimler?

Orhan Pamuk 2006'da edebiyat, Aziz Sancar 2015'te kimya ödülünü aldı. Türkiye doğumlu iktisatçı Daron Acemoğlu ise 2024 ekonomi ödülünü paylaşan isimler arasında yer aldı.

Matematik dalında Nobel var mı?

Hayır. Nobel'in vasiyetinde matematik yer almaz. Matematikte en prestijli ödüller arasında Fields Madalyası ve Abel Ödülü sayılır.

Nobel ödülü geri alınabilir mi?

Nobel Vakfı'nın kurallarına göre verilen bir ödül geri alınmaz.

Tarihteki büyük salgınlar: Kara Veba'dan İspanyol gribine insanlığı değiştiren hastalıklarİlgili HaberTarihteki büyük salgınlar: Kara Veba'dan İspanyol gribine insanlığı değiştiren hastalıklar
Paylaş

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Haber Merkezi · Editör

Yazar World, 2026 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.

İlgili Haberler

Yorumlar (0)

Kalan: 500 karakter

Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.

Bunlar da İlginizi Çekebilir