İçeriğe geç
22 Kasım 2026 Pazar
Son Dakika
Pankreas Kanserinde Umut Veren Gelişme: Yeni İlaç Dikkat ÇektiCANİK’TEN ABD PAZARINDA TÜRK İMZASI: SAMSUN’DAN DÜNYAYA UZANAN BAŞARI HİKÂYESİEkrem İmamoğlu’nun Diploma İptal Kararı KesinleştiOyuncu Lance Broadway 43 Yaşında Merdiven Boşluğunda Ölü Bulundu170 Ülkede Akıllı Televizyon Alarmı: Türkiye’de 32 Bin Cihaz RiskteMersin’de Uyuşturucu Operasyonu: 24 Şüpheli TutuklandıGalatasaray’dan Stat Değişikliği Sonrası Taraftarlara Üç MüjdeDoktor Pelin Pınar’ın Ölmeden Önceki Son Görüntüleri Ortaya ÇıktıGaziantep’te Uyuşturucu Operasyonu: 52 Şüpheli TutuklandıNadir toprak elementleri neden stratejik? Galyum, germanyum ve kritik mineral rekabetiPankreas Kanserinde Umut Veren Gelişme: Yeni İlaç Dikkat ÇektiCANİK’TEN ABD PAZARINDA TÜRK İMZASI: SAMSUN’DAN DÜNYAYA UZANAN BAŞARI HİKÂYESİEkrem İmamoğlu’nun Diploma İptal Kararı KesinleştiOyuncu Lance Broadway 43 Yaşında Merdiven Boşluğunda Ölü Bulundu170 Ülkede Akıllı Televizyon Alarmı: Türkiye’de 32 Bin Cihaz RiskteMersin’de Uyuşturucu Operasyonu: 24 Şüpheli TutuklandıGalatasaray’dan Stat Değişikliği Sonrası Taraftarlara Üç MüjdeDoktor Pelin Pınar’ın Ölmeden Önceki Son Görüntüleri Ortaya ÇıktıGaziantep’te Uyuşturucu Operasyonu: 52 Şüpheli TutuklandıNadir toprak elementleri neden stratejik? Galyum, germanyum ve kritik mineral rekabeti

Montrö Boğazlar Sözleşmesi ne diyor? Ticaret gemileri ve savaş gemileri için geçiş kuralları

1936'da imzalanan Montrö Sözleşmesi, İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçişi düzenliyor. Ticaret gemilerine barışta tam serbestlik tanıyan sözleşme, savaş gemilerine ise tonaj, süre ve bildirim sınırları getiriyor.

Haber Merkezi
Giriş:
Kaynak: Yazar World0 yorum5 dk okuma
Paylaş
Montrö Boğazlar Sözleşmesi ne diyor? Ticaret gemileri ve savaş gemileri için geçiş kuralları
Montrö Boğazlar Sözleşmesi ne diyor? Ticaret gemileri ve savaş gemileri için geçiş kuralları Fotoğraf: Yazar World

Sesli Dinle

Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.

1936'da imzalanan Montrö Sözleşmesi, İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçişi düzenliyor. Ticaret gemilerine barışta tam serbestlik tanıyan sözleşme, savaş gemilerine ise tonaj, süre ve bildirim sınırları getiriyor.

Montrö Boğazlar Sözleşmesi, İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazı'ndan oluşan Türk Boğazları'ndan gemi geçişini düzenleyen uluslararası antlaşmadır. 20 Temmuz 1936'da İsviçre'nin Montrö kentinde imzalandı. Sözleşme, boğazlar üzerindeki denetimi Türkiye'ye bıraktı; barış zamanında ticaret gemilerine tam geçiş serbestliği tanırken savaş gemilerinin geçişini bildirim, tonaj, gemi sayısı ve Karadeniz'de kalış süresi kurallarına bağladı.

Montrö'den önce boğazlar nasıl yönetiliyordu?

1923'te Lozan Barış Konferansı'nda imzalanan Boğazlar Sözleşmesi, boğazların iki yakasını askerden arındırılmış bölge ilan etmiş ve geçişleri denetlemek için Milletler Cemiyeti'ne bağlı uluslararası bir Boğazlar Komisyonu kurmuştu. 1930'larda Avrupa'da artan savaş tehdidi ve silahsızlanma sisteminin çözülmesi üzerine Türkiye, boğazların güvenliğinin yeniden düzenlenmesini talep etti. Montrö Konferansı bu talep üzerine toplandı. Yeni sözleşmeyle komisyon kaldırıldı, yetkileri Türkiye'ye devredildi ve Türkiye boğaz bölgesini yeniden askerileştirme hakkı kazandı.

Ticaret gemileri boğazlardan nasıl geçer?

Barış zamanında ticaret gemileri, bayrağı ve yükü ne olursa olsun, gece ve gündüz serbestçe geçebilir. Gemiler, sağlık denetimi dışında herhangi bir formaliteye tabi tutulmaz. Fener, kurtarma ve sağlık hizmetleri gibi verilen hizmetler karşılığında sözleşmede belirlenen ücretler alınabilir. Kılavuz kaptan almak ise sözleşmeye göre zorunlu değildir; ancak güvenlik açısından tavsiye edilir.

Savaş gemileri için hangi sınırlar var?

KuralKaradeniz'e kıyısı olan devletlerKaradeniz'e kıyısı olmayan devletler
Önceden bildirimDiplomatik yolla, geçişten önce bildirim zorunluDiplomatik yolla, geçişten önce bildirim zorunlu
Büyük savaş gemileriBelirli şartlarla geçebilirTonaj sınırları nedeniyle geçemez
DenizaltılarYalnızca üsse dönüş veya onarım amacıyla, su üstünden ve gündüzGeçemez
Karadeniz'de toplam tonajSınır yokTüm kıyısız devletler için toplamda 30 bin ton; belirli koşullarda 45 bin tona çıkabilir
Karadeniz'de kalış süresiSınır yokEn fazla 21 gün

Bunlara ek olarak, boğazlardan aynı anda geçen yabancı savaş gemilerinin toplam tonajı ve sayısı da sınırlandırılmıştır. Sözleşmedeki gemi sınıflandırması, uçak gemilerinin geçişini fiilen kısıtlayan bir hüküm olarak yorumlanır.

Savaş zamanında hangi kurallar uygulanır?

  • Türkiye savaşta taraf değilse: Ticaret gemileri geçiş serbestliğinden yararlanmaya devam eder. Savaşan devletlerin savaş gemileri ise, kendi limanına dönen gemiler gibi sözleşmede sayılan istisnalar dışında boğazlardan geçemez.
  • Türkiye savaşta taraf ise: Savaş gemilerinin geçişi tamamen Türkiye'nin takdirine bırakılır.
  • Türkiye kendisini yakın bir savaş tehdidi altında görürse: Türkiye, savaş halindeymiş gibi takdir yetkisini kullanabilir.

Sözleşme hâlâ yürürlükte mi?

Evet. Sözleşme başlangıçta 20 yıllık süreyle yapıldı; ancak taraflardan biri feshini bildirmediği sürece yürürlükte kalmaya devam ediyor. Değişiklik için taraf devletlerin belirli usullere uygun olarak konferans talep etmesi gerekir. Montrö, Karadeniz'e kıyısı olan ve olmayan devletlerin çıkarları arasında bir denge kurduğu için bölge güvenliğinin temel metinlerinden biri kabul edilir.

Sıkça sorulan sorular

Montrö Sözleşmesi'ne hangi ülkeler taraf?

Türkiye'nin yanı sıra imza sırasında İngiltere, Fransa, Sovyetler Birliği, Bulgaristan, Yunanistan, Romanya, Yugoslavya, Japonya ve Avustralya sözleşmeye taraf oldu.

Boğazlardan geçen ticaret gemileri ücret öder mi?

Geçiş için ayrı bir "geçiş ücreti" alınmaz. Fener, kurtarma ve sağlık hizmetleri için sözleşmede belirlenen ücretler tahsil edilir.

Montrö, Marmara Denizi'ni de kapsar mı?

Evet. Sözleşme, Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi ve İstanbul Boğazı'nı bir bütün olarak "Boğazlar" diye tanımlar.

Montrö Sözleşmesi tek taraflı değiştirilebilir mi?

Hayır. Değişiklik için sözleşmede öngörülen usulle taraf devletlerin katılacağı bir konferans gerekir.

Tarihteki büyük salgınlar: Kara Veba'dan İspanyol gribine insanlığı değiştiren hastalıklarİlgili HaberTarihteki büyük salgınlar: Kara Veba'dan İspanyol gribine insanlığı değiştiren hastalıklar
Paylaş

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Haber Merkezi · Editör

Yazar World, 2026 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.

İlgili Haberler

Yorumlar (0)

Kalan: 500 karakter

Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.

Bunlar da İlginizi Çekebilir