İslam İşbirliği Teşkilatı neden kuruldu? 57 üyeli örgütün yapısı ve Türkiye'nin rolü
Birleşmiş Milletler'den sonra en fazla üyeye sahip hükümetlerarası örgütlerden biri olan İslam İşbirliği Teşkilatı, 1969'da Rabat'ta atılan adımla doğdu. Örgütün organları ve Türkiye'deki kuruluşları bu rehberde.

Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Birleşmiş Milletler'den sonra en fazla üyeye sahip hükümetlerarası örgütlerden biri olan İslam İşbirliği Teşkilatı, 1969'da Rabat'ta atılan adımla doğdu. Örgütün organları ve Türkiye'deki kuruluşları bu rehberde.
İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), Müslüman nüfusun yoğun olduğu ülkeleri ve Müslüman toplulukların çıkarlarını temsil etmeyi amaçlayan, 57 üyeli hükümetlerarası bir örgüttür. 25 Eylül 1969'da Fas'ın başkenti Rabat'ta toplanan zirveyle kuruldu. Genel sekreterliği Suudi Arabistan'ın Cidde kentindedir. Birleşmiş Milletler'den sonra en fazla üyeye sahip hükümetlerarası örgütlerden biri olarak kabul edilir. Türkiye kurucu üyeler arasındadır.
Örgütün kuruluşunu ne tetikledi?
Ağustos 1969'da Kudüs'teki Mescid-i Aksa'da çıkan kundaklama yangını, İslam dünyasında geniş tepki doğurdu. Bu olayın ardından Rabat'ta toplanan devlet ve hükümet başkanları, ortak bir kurumsal yapı oluşturma kararı aldı. 1970'te Cidde'de yapılan ilk dışişleri bakanları toplantısında daimi bir genel sekreterlik kurulmasına karar verildi. Örgütün adı 2011'e kadar "İslam Konferansı Örgütü" idi; bu tarihte "İslam İşbirliği Teşkilatı" olarak değiştirildi.
İİT'nin organları nelerdir?
| Organ | Görevi |
|---|---|
| İslam Zirvesi | Devlet ve hükümet başkanları düzeyinde en üst karar organı. |
| Dışişleri Bakanları Konseyi | Yılda bir toplanır; politikaları ve zirve kararlarının uygulanmasını değerlendirir. |
| Genel Sekreterlik | Cidde'de bulunan yürütme organı; genel sekreter Dışişleri Bakanları Konseyi tarafından seçilir. |
| Daimi komiteler | Ekonomi, bilim, enformasyon ve Kudüs gibi alanlarda çalışır. |
Örgütün çalışma alanları neler?
- Siyasi dayanışma: Filistin meselesi ve Kudüs'ün statüsü, örgütün kuruluşundan bu yana gündeminin merkezinde yer alır.
- Ekonomik iş birliği: Üyeler arası ticaretin artırılması ve kalkınma projeleri. Örgütle bağlantılı İslam Kalkınma Bankası bu alanda finansman sağlar.
- Bilim ve eğitim: Üniversiteler, araştırma merkezleri ve burs programları.
- İnsani yardım: Afet ve çatışma bölgelerindeki halklara destek koordinasyonu.
- Kültür ve miras: İslam medeniyetinin kültürel mirasının korunması.
Türkiye'nin örgütteki yeri nedir?
Türkiye, kurucu üye olmasının yanı sıra İİT'nin bazı önemli kuruluşlarına da ev sahipliği yapar. İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi (SESRIC) Ankara'da, İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA) İstanbul'dadır. Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi (İSEDAK) ise 1984'ten bu yana Türkiye Cumhurbaşkanı'nın başkanlığında toplanır. Türkiye, örgütün dönem başkanlığını da çeşitli tarihlerde üstlenmiştir.
İİT kararları bağlayıcı mı?
Örgütün aldığı kararlar büyük ölçüde siyasi tavsiye niteliğindedir. Üyeler arasında ortak bir yaptırım mekanizması bulunmaz. Bu nedenle örgüt, kararlarının uygulanmasında üye ülkelerin siyasi iradesine bağlı kalır. Üyelerin farklı rejimlere, ekonomik düzeylere ve dış politika önceliklerine sahip olması da ortak tutum geliştirmeyi zorlaştıran etkenlerden biri olarak değerlendirilir.
Üyeler yalnızca Müslüman çoğunluklu ülkelerden mi oluşuyor?
Üyelerin büyük çoğunluğu Müslüman nüfusun çoğunlukta olduğu ülkelerdir. Ancak Müslümanların önemli bir azınlık oluşturduğu bazı Afrika ve Güney Amerika ülkeleri de üye olarak yer alır. Üyeler; Orta Doğu, Afrika, Orta Asya, Güney ve Güneydoğu Asya ile Güney Amerika'ya yayılmıştır. Bazı ülkeler ve uluslararası kuruluşlar da gözlemci statüsündedir.
Sıkça sorulan sorular
İİT'nin merkezi nerede?
Genel sekreterlik Suudi Arabistan'ın Cidde kentindedir.
İslam Konferansı Örgütü ile İslam İşbirliği Teşkilatı aynı mı?
Evet. Örgütün adı 2011'de İslam Konferansı Örgütü'nden İslam İşbirliği Teşkilatı'na çevrildi.
İİT'nin kaç üyesi var?
İslam İşbirliği Teşkilatı'nın 57 üye devleti vardır.
İİT'nin resmi dilleri hangileri?
Örgütün resmi dilleri Arapça, İngilizce ve Fransızcadır.

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Yazar World, 2026 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.
İlgili Haberler




Yorumlar (0)
Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.



