Fed nedir, nasıl çalışır? ABD Merkez Bankası'nın yapısı ve faiz kararları
ABD Merkez Bankası Fed'in faiz kararları, dolar kurundan gelişmekte olan ülke piyasalarına kadar geniş bir alanı etkiliyor. Fed'in nasıl yapılandığını, faiz kararını kimin verdiğini ve elindeki araçları sade bir dille anlattık.

Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
ABD Merkez Bankası Fed'in faiz kararları, dolar kurundan gelişmekte olan ülke piyasalarına kadar geniş bir alanı etkiliyor. Fed'in nasıl yapılandığını, faiz kararını kimin verdiğini ve elindeki araçları sade bir dille anlattık.
Fed (Federal Reserve System), Amerika Birleşik Devletleri'nin merkez bankası sistemidir. 1913'te Federal Rezerv Yasası ile kurulmuştur. Fed'in yasal görevi, azami istihdamı ve fiyat istikrarını sağlamaktır; bu ikili hedef 'çifte görev' olarak bilinir. Fed bu hedeflere ulaşmak için politika faizini belirler, bankacılık sistemini denetler ve finansal sistemin istikrarını gözetir. Doların dünyadaki ağırlığı nedeniyle Fed'in kararları ABD sınırlarının çok ötesinde etki yaratır.
Fed neden kuruldu?
19. yüzyıl ve 20. yüzyılın başında ABD'de sık sık banka panikleri yaşanıyordu. Mevduat sahipleri aynı anda bankalara koşunca sağlam bankalar bile nakit sıkıntısına düşebiliyordu. Özellikle 1907 Paniği, ihtiyaç anında bankalara likidite sağlayabilecek bir merkezi kuruma duyulan ihtiyacı gündeme taşıdı. 23 Aralık 1913'te imzalanan Federal Rezerv Yasası ile, siyasi ve bölgesel dengeleri gözeten, merkezi ve bölgesel unsurları bir arada barındıran bir sistem kuruldu.
Fed'in yapısı nasıl?
| Birim | Yapısı | Görevi |
|---|---|---|
| Guvernörler Kurulu | Washington'da; Başkan tarafından atanıp Senato'ca onaylanan 7 üye, 14 yıllık görev süresi | Sistemin yönetimi, düzenleme ve denetim, para politikasına katılım |
| 12 bölgesel Federal Rezerv Bankası | New York, Chicago, San Francisco gibi şehirlerde | Bölgelerindeki bankaları denetler, ekonomik veri toplar, ödeme hizmetleri sunar |
| Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) | Oy hakkı olan 12 üye | Politika faizini ve açık piyasa işlemlerini belirler |
Fed Başkanı, Guvernörler Kurulu üyeleri arasından ABD Başkanı tarafından dört yıllık bir dönem için aday gösterilir ve Senato tarafından onaylanır. Guvernörlerin 14 yıllık uzun görev süreleri, kurumun kısa vadeli siyasi baskılardan korunmasına yönelik bir tasarımdır.
Faiz kararını kim veriyor?
Para politikası kararlarını Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) alır. Komitede yedi guvernörün tamamı, New York Fed Başkanı ve diğer 11 bölgesel banka başkanından dönüşümlü olarak seçilen dört kişi oy kullanır. Oy hakkı olmayan bölgesel banka başkanları da toplantılara katılıp görüş bildirir. FOMC yılda sekiz kez planlı toplantı yapar; gerektiğinde olağanüstü toplantılar da düzenleyebilir. Toplantıların ardından karar metni yayımlanır ve Fed Başkanı basın toplantısı düzenler. Yaklaşık üç hafta sonra toplantı tutanaklarının özeti kamuoyuyla paylaşılır.
Fed'in elindeki araçlar neler?
- Federal fonlar faizi: Bankaların birbirlerine gecelik borç verirken uyguladığı faiz için bir hedef aralık belirlenir. Bu, Fed'in temel politika aracıdır.
- Rezervlere ödenen faiz: Bankaların Fed'deki rezervlerine ödenen faiz, piyasa faizini hedef aralıkta tutmanın ana aracıdır.
- Açık piyasa işlemleri: Devlet tahvili gibi menkul kıymetlerin alım satımı yoluyla piyasadaki likidite düzenlenir.
- İskonto penceresi: Bankaların kısa vadeli likidite ihtiyacı için Fed'den doğrudan borçlanabildiği imkândır.
- Bilanço politikası: Kriz dönemlerinde geniş çaplı varlık alımı yapılarak uzun vadeli faizler aşağı çekilebilir (niceliksel genişleme); tersi durumda bilanço küçültülebilir (niceliksel sıkılaştırma).
Fed'in enflasyon hedefi ne?
Fed, 2012'den bu yana uzun vadede yüzde 2'lik bir enflasyon oranını fiyat istikrarıyla uyumlu kabul eder. Ölçüt olarak kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksini (PCE) esas alır. Enflasyon hedefin belirgin şekilde üzerindeyse faiz artırımı, ekonomi zayıflıyor ve istihdam baskı altındaysa faiz indirimi gündeme gelir. Fed ayrıca ekonomik projeksiyonlarını ve komite üyelerinin faiz beklentilerini gösteren 'nokta grafiğini' yılda dört kez yayımlar.
Fed kararları neden dünyayı ilgilendiriyor?
Dolar, uluslararası ticaretin, borçlanmanın ve rezervlerin en çok kullanılan para birimi olduğu için Fed'in faiz kararları küresel finansman koşullarını doğrudan etkiler. Fed faiz artırdığında dolar cinsinden varlıklar cazip hale gelir; bu durum genellikle doları güçlendirir ve gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışına yol açabilir. Dolar cinsinden borcu olan şirketler ve devletler için geri ödeme yükü artar. Faiz indirimlerinde ise genellikle tersi bir etki görülür. Bu nedenle FOMC toplantıları dünya genelinde piyasaların en yakından takip ettiği gelişmeler arasındadır.
Sıkça sorulan sorular
Fed ne zaman kuruldu?
Fed, 23 Aralık 1913'te imzalanan Federal Rezerv Yasası ile kuruldu.
Fed yılda kaç kez faiz kararı açıklar?
FOMC yılda sekiz planlı toplantı yapar; gerekirse olağanüstü toplantı da düzenleyebilir.
Fed Başkanı'nı kim atar?
ABD Başkanı aday gösterir, Senato onaylar. Başkanlık görev süresi dört yıldır.
Fed bir devlet kurumu mu?
Fed, Kongre'ye hesap veren ancak para politikası kararlarında bağımsız olan bir yapıdır. Guvernörler Kurulu federal bir kurum, bölgesel bankalar ise özel ve kamusal özellikleri bir arada taşıyan kuruluşlardır.

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Yazar World, 2026 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.
İlgili Haberler




Yorumlar (0)
Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.



